Κλασική Θεωρία Μέτρησης (CTT): Θεμελιώδεις Αρχές και Εφαρμογές στην Ψυχομετρία

Αναγκαιότητα του προγράμματος

Η ανάπτυξη και η στάθμιση έγκυρων και αξιόπιστων εργαλείων μέτρησης αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της επιστημονικής έρευνας και της επαγγελματικής πρακτικής στις κοινωνικές, συμπεριφορικές και εκπαιδευτικές επιστήμες. Παρά τη διαρκώς αυξανόμενη ανάγκη για ποσοτική αποτίμηση ψυχολογικών εννοιών, διαπιστώνεται σημαντικό έλλειμμα στην εξειδικευμένη κατάρτιση επιστημόνων και επαγγελματιών γύρω από τις μεθοδολογικές αρχές της Ψυχομετρίας και, κυρίως, γύρω από την πρακτική εφαρμογή τους.

Το προτεινόμενο επιμορφωτικό πρόγραμμα έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ θεωρητικής γνώσης και εφαρμοσμένης στατιστικής ανάλυσης δεδομένων.

Μαθησιακά αποτελέσματα:

Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος οι εκπαιδευόμενοι/ες αναμένεται να:

1. προσαρμόζουν βασικές διαδικασίες ψυχομετρικής αξιολόγησης ανάλογα με τα χαρακτηριστικά ενός ερευνητικού ή εφαρμοσμένου πλαισίου.
2. κατασκευάζουν βασικά σχήματα ανάλυσης και ερμηνείας αποτελεσμάτων αξιοπιστίας και εγκυρότητας,
3. ρυθμίζουν το περιβάλλον εργασίας της γλώσσας R και να αξιοποιούν βασικές λειτουργίες του RStudio για ψυχομετρικές αναλύσεις,
4. σχεδιάζουν βασικά βήματα ανάπτυξης και αξιολόγησης ψυχομετρικών κλιμάκων και ερωτηματολογίων,
5. χρησιμοποιούν τη γλώσσα προγραμματισμού R για τον υπολογισμό και την ερμηνεία βασικών ψυχομετρικών δεικτών,
6. δημιουργούν βασικές αναφορές και παρουσιάσεις αποτελεσμάτων ψυχομετρικών αναλύσεων με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο.

 

Σε ποιους/ποιες απευθύνεται το πρόγραμμα:

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε επαγγελματίες και ερευνητές των κοινωνικών, ανθρωπιστικών και επιστημών υγείας, καθώς και σε προπτυχιακούς ή μεταπτυχιακούς φοιτητές που ενδιαφέρονται να αποκτήσουν θεωρητική κατάρτιση και πρακτικές δεξιότητες στην ψυχομετρική αξιολόγηση και στην ανάλυση ψυχομετρικών δεδομένων.

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί/ές – Προαπαιτούμενες γνώσεις

Προϋπόθεση συμμετοχής είναι το απολυτήριο Λυκείου και η καλή γνώση της Αγγλικής γλώσσας.

Μεθοδολογία υλοποίησης προγράμματος

Το προτεινόμενο επιμορφωτικό πρόγραμμα υλοποιείται με τη μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, συνδυάζοντας τη σύγχρονη διαδικτυακή διδασκαλία με την ασύγχρονη αυτόνομη μελέτη. Η προσέγγιση αυτή είναι ειδικά σχεδιασμένη για να εξασφαλίζει την ευελιξία των επιμορφούμενων, χωρίς να θυσιάζεται η αμεσότητα και η πρακτική καθοδήγηση που απαιτεί η εκμάθηση της στατιστικής γλώσσας R.

Εκπαιδευτικό υλικό/Άλλες παροχές

Στους εκπαιδευόμενους/στις εκπαιδευόμενες θα διατεθεί ένα πλήρες, σύγχρονο και εξειδικευμένο πακέτο εκπαιδευτικού υλικού, το οποίο έχει αναπτυχθεί αποκλειστικά για τις ανάγκες του παρόντος προγράμματος με σκοπό τη διευκόλυνση της αυτόνομης μελέτης και την πρακτική εφαρμογή της γνώσης.

Συγκεκριμένα, στους συμμετέχοντες θα διατεθεί:

• Ολοκληρωμένες Θεωρητικές Σημειώσεις (σε μορφή pdf)
• Αρχεία Κώδικα (R Scripts)
• Σύνολα Δεδομένων

 

Δομή του προγράμματος

Θεματική Ενότητα 1. Θεμέλια της Ψυχομετρίας και Θεωρία Μέτρησης

1.1 Η έννοια της μέτρησης στις φυσικές και κοινωνικές επιστήμες.

1.2 Ιστορική εξέλιξη της Ψυχομετρίας: Από τον Galton και τον Spearman στις σύγχρονες προσεγγίσεις (Thurstone, Likert, Cronbach).

1.3 Ψυχολογικές εννοιολογικές κατασκευές (constructs) και λανθάνουσες μεταβλητές (latent variables).

1.4 Κλίμακες μέτρησης κατά Stevens και η σημασία τους στην επιλογή στατιστικών αναλύσεων.

1.5 [R Lab I]: Εισαγωγή στο περιβάλλον της R και του Rstudio.

Διάρκεια: 1 εβδομάδα.

Ώρες σύγχρονης εξ αποστάσεως διδασκαλίας: 2 ώρες.

Ώρες ασύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης: 8 ώρες.

Ώρες συνολικού φόρτου: 20 ώρες.

Μονάδες ECTS: 0,8.

Θεματική Ενότητα 2. Κλασική Θεωρία Μέτρησης (CTT): Το Γραμμικό Μοντέλο

2.1 Η θεμελιώδης εξίσωση της CTT: X = T + E.

2.2 Εννοιολογική αποσύνθεση: Πραγματικό σκορ (Τ), Παρατηρούμενο σκορ (Χ) και Τυχαίο Σφάλμα (Ε).

2.3 Οι βασικές αξιωματικές υποθέσεις της CTT και οι προεκτάσεις τους.

2.4 Περιορισμοί της CTT και το Παράδοξο της Αξιοπιστίας (Reliability Paradox).

2.5 [R Lab II]: Υπολογισμός περιγραφικών στατιστικών κλίμακας, γραμμική σύνθεση σκορ και διαχείριση ελλειπουσών τιμών.

Διάρκεια: 2 εβδομάδες.

Ώρες σύγχρονης εξ αποστάσεως διδασκαλίας: 4 ώρες.

Ώρες ασύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης: 16 ώρες.

Ώρες συνολικού φόρτου: 40 ώρες.

Μονάδες ECTS: 1,6.

Θεματική Ενότητα 3. Αξιοπιστία (Reliability) και Ανάλυση Ερωτήσεων (Item Analysis)

3.1 Η έννοια της επαναληψιμότητας και οι μορφές αξιοπιστίας.

3.2 Δείκτες Εσωτερικής Συνέπειας: Cronbach’s α..

3.3 Σύγχρονες εναλλακτικές: McDonald’s ω (total και hierarchical) ως απάντηση στους περιορισμούς του α.

3.4 Αξιοπιστία Επαναληπτικών Μετρήσεω (Test–retest) και Μέθοδος Split-half.

3.5 Στατιστική Ανάλυση Ερωτήσεων.

3.6 [R Lab III]: Πρακτική ανάλυση αξιοπιστίας με το πακέτο psych.

Διάρκεια: 2 εβδομάδες.

Ώρες σύγχρονης εξ αποστάσεως διδασκαλίας: 4 ώρες.

Ώρες ασύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης: 16 ώρες.

Ώρες συνολικού φόρτου: 40 ώρες.

Μονάδες ECTS: 1,6.

Θεματική Ενότητα 4. Εγκυρότητα (Validity) και Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (EFA)

4.1 Η εξέλιξη της έννοιας της Εγκυρότητας: Από τις “τρεις εγκυρότητες” στην ενιαία θεώρηση (Messick’s unified concept).

4.2 Εγκυρότητα Περιεχομένου (Content) και Φαινομενική Εγκυρότητα (Face validity).

4.3 Εγκυρότητα Κριτηρίου: Συγχρονική και Προβλεπτική.

4.4 Εγκυρότητα Εννοιολογικής Κατασκευής (Construct): Συγκλίνουσα (convergent) και Αποκλίνουσα (discriminant) εγκυρότητα.

4.5 Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (EFA) ως μέθοδος ελέγχου της δομής: Κριτήρια επιλογής αριθμού παραγόντων (Parallel Analysis, Scree plot) και μέθοδοι περιστροφής (orthogonal vs. oblique).

4.6 [R Lab IV]: Διεξαγωγή EFA στην R, ερμηνεία παραγοντικών φορτίσεων (factor loadings) και απαλοιφή προβληματικών ερωτήσεων.

Διάρκεια: 2 εβδομάδες.

Ώρες σύγχρονης εξ αποστάσεως διδασκαλίας: 4 ώρες.

Ώρες ασύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης: 16 ώρες.

Ώρες συνολικού φόρτου: 40 ώρες.

Μονάδες ECTS: 1,6.

 

 Θεματική Ενότητα 5. Σύγχρονες Προκλήσεις.

5.1 Τα δομικά όρια της CTT.

5.2 Εισαγωγή στη Θεωρία Απόκρισης Στοιχείου (Item Response Theory – IRT).

5.3 Μετάφραση και Πολιτισμική Προσαρμογή ξένων ψυχομετρικών εργαλείων: Οι οδηγίες της ITC.

5.4 Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ψυχομετρία: Χρήση Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (LLMs) για self-correction, prompt engineering στην παραγωγή item pools και αυτοματοποιημένη ανάλυση περιεχομένου.

5.5 [R Lab V]: Σύντομη επίδειξη ενός μοντέλου IRT στην R και σύνοψη καλών πρακτικών για τη συγγραφή αναφορών.

Διάρκεια: 1 εβδομάδα.

Ώρες σύγχρονης εξ αποστάσεως διδασκαλίας: 2 ώρες.

Ώρες ασύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης: 8 ώρες.

Ώρες συνολικού φόρτου: 20 ώρες.

Μονάδες ECTS: 0,8.

Υποχρεώσεις εκπαιδευόμενων/Απόκτηση Πιστοποιητικού

Για την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος οι συμμετέχοντες/συμμετέχουσες θα πρέπει:

Α) να έχουν παρακολουθήσει το σύνολο των διδακτικών ενοτήτων. Οι απουσίες δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 15 % των προβλεπόμενων ωρών εκπαίδευσης.

Β) να έχουν ολοκληρώσει με επιτυχία την αξιολόγηση. Η αξιολόγηση των εκπαιδευόμενων θα πραγματοποιηθεί με ερωτήσεις κλειστού τύπου (Quiz), οι οποίες θα βασίζονται στο περιεχόμενο κάθε μίας ενότητας και θα συμπληρώνονται από τους συμμετέχοντες σε χρόνο που θα επιλέγουν οι ίδιοι στη διάρκεια ενός προκαθορισμένου χρονικού διαστήματος. Η συμμετοχή στις ερωτήσεις μίας ενότητας θα θεωρείται επιτυχής αν ο εκπαιδευόμενος έχει συγκεντρώσει βαθμολογία μεγαλύτερη του 50%.

Γ) να έχουν καταβάλει το σύνολο των διδάκτρων.

Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση το πρόγραμμα παρέχει Πιστοποιητικό εξειδικευμένης επιμόρφωσης, συνολικής διάρκειας  160 ωρών, που αντιστοιχούν σε 6,5 πιστωτικές μονάδες ects.

Στους συμμετέχοντες/στις συμμετέχουσες που έχουν παρακολουθήσει το πρόγραμμα χωρίς να έχουν υπερβεί σε απουσίες το 15% των προβλεπόμενων ωρών εκπαίδευσης, έχουν αποπληρώσει το σύνολο των διδάκτρων, αλλά δεν έχουν επιτύχει στην αξιολογική διαδικασία που προβλέπεται από το πρόγραμμα, χορηγείται βεβαίωση παρακολούθησης.

Εκπαιδευτές/εκπαιδεύτριες

Στο πρόγραμμα διδάσκουν:

• Χρήστος Σχοινάς, Καθηγητής ΤΗΜΜΥ, Δ.Π.Θ (Ενότητα 3).
• Επαμεινώνδας Διαμαντόπουλος, Ε.ΔΙ.Π. ΤΗΜΜΥ Δ.Π.Θ. (Ενότητες 1, 2, 3 ,4 και 5).

 

Κόστος συμμετοχής

Το κόστος συμμετοχής ανέρχεται σε 250€. Το ποσό αυτό καταβάλλεται σε 2 ισόποσες δόσεις των 125€, εκ των οποίων η πρώτη δόση κατόπιν υποβολής της αίτησης και έως την καταληκτική ημερομηνία υποβολής των αιτήσεων, ενώ η δεύτερη δόση πριν την έναρξη της 4^ης ενότητας. Η καταβολή της πρώτης δόσης αποτελεί προϋπόθεση για συμμετοχή στο πρόγραμμα.

Το Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, στα πλαίσια της κοινωνικής πολιτικής που εφαρμόζει, προσφέρει έκπτωση επί των τελών συμμετοχής σε ειδικές κατηγορίες εκπαιδευομένων, όπως παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα.

Κατηγορία	Έκπτωση	Τέλος συμμετοχής	Δόσεις
			1	2
Κανονικό τέλος		250 €	125 €	125 €
Εφάπαξ καταβολή	10%	225 €	–	–
Υπάλληλοι Δ.Π.Θ.	10%	225 €	125 €	100 €
Φοιτητές προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών, υποψήφιοι διδάκτορες, διδάκτορες ΔΠΘ ή άλλων πανεπιστημίων.	20%	200 €	100 €	100 €
Μέλη τρίτεκνης ή πολύτεκνης οικογένειας	20%	200 €	100 €	100 €
Άνεργοι (κάρτα ανεργίας)	30%	175 €	90 €	85 €

Οδηγίες Πληρωμής

Η κατάθεση των διδάκτρων θα γίνεται από τους καταρτιζόμενους μέσω προσωπικής ταυτότητας οφειλής (κωδικός RF), η οποία θα αποστέλλεται στο email που δηλώνουν στην αίτησή τους από την ηλεκτρονική διεύθυνση mody@rescom.duth.gr.

Σε περίπτωση απρόοπτου κωλύματος παρακολούθησης του προγράμματος, προβλέπεται η επιστροφή των χρημάτων, αρκεί αυτό να δηλωθεί ημερολογιακά πριν την έναρξη του προγράμματος.

Επισημαίνεται ότι οι εκπτώσεις δε λειτουργούν συνδυαστικά ή αθροιστικά .

Σε περίπτωση εφαρμογής εκπτωτικής πολιτικής, απαιτείται η προσκόμιση αντίστοιχων δικαιολογητικών.

Κριτήρια επιλογής – Αξιολόγηση αιτήσεων

Ο μέγιστος αριθμός εισακτέων του προγράμματος ορίζεται στους 20 και ο ελάχιστος στους 10. Προϋπόθεση συμμετοχής είναι το απολυτήριο Λυκείου και η καλή γνώση της Αγγλικής γλώσσας. Καθώς το πρόγραμμα απευθύνεται κυρίως σε φοιτητές και υποψήφιους διδάκτορες που έχουν ή θα αποκτήσουν την ανάγκη ανάλυσης εμπειρικών δεδομένων, οι υποψήφιοι αυτής της κατηγορίας έχουν προτεραιότητα έναντι των υπολοίπων. Σε περίπτωση όπου το πλήθος των αιτήσεων υπερβεί το μέγιστο αριθμό, η επιλογή θα γίνει με μοριοδότηση βάσει του απολυτηρίου Λυκείου, το βαθμό πτυχίου (αν υπάρχει) και κοινωνικά κριτήρια.

Υποβολή αιτήσεων και δικαιολογητικά

Έναρξη υποβολής αιτήσεων:  01/08/2026.

Καταληκτική ημερομηνία:  08/11/2026.

H ηλεκτρονική αίτηση επέχει θέση Υπεύθυνης Δήλωσης σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 8 του ν. 1599/1986. Ο/η υποψήφιος/α με την αίτησή του αποδέχεται ανεπιφύλακτα όλους τους όρους του προγράμματος, όπως αυτοί αναφέρονται στη δημόσια πρόσκληση/οδηγό σπουδών του προγράμματος, στον κανονισμό σπουδών και στον κανονισμό λειτουργίας του ΚΕΔΙΒΙΜ-ΔΠΘ (https://kedivim.duth.gr/operfr/)

Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά που πρέπει να υποβάλει ο υποψήφιος για τη συμμετοχή του στο Πρόγραμμα κατ’ ελάχιστο είναι:

1. Αντίγραφο αστυνομικής ταυτότητας/διαβατηρίου
2. Απολυτήριο Λυκείου.

Ενστάσεις θα γίνονται δεκτές το αργότερο 5 ημέρες αφού αναρτηθεί ο πίνακας εισακτέων.

Σε περίπτωση που δεν συγκεντρωθεί ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός εκπαιδευομένων, ο ΕΥ διατηρεί το δικαίωμα της αλλαγής της ημερομηνίας έναρξης του προγράμματος ή και ακύρωσής του, ενημερώνοντας εγκαίρως τους/τις εκπαιδευόμενους/ες.

Επικοινωνία

Για περισσότερες πληροφορίες και διευκρινήσεις σχετικά με το πρόγραμμα μπορείτε να επικοινωνείτε με τον κ. Επαμεινώνδα Διαμαντόπουλο στα τηλέφωνα 2541079757, 6944683327 ή στη ηλεκτρονική διεύθυνση epdiaman@ee.duth.gr.

Περιγράμματα θεματικών ενοτήτων – μαθημάτων