Λύσεις Βασισμένες στη Φύση και βιώσιμες πρακτικές για ανθεκτικές υποδομές

Αναγκαιότητα του προγράμματος

Η κλιματική κρίση αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση ακραίων φαινομένων, όπως πλημμύρες, θερμικά κύματα, ξηρασία, διάβρωση, αστάθεια πρανών και δασικές πυρκαγιές, με άμεσες επιπτώσεις σε δομικά έργα και κρίσιμες υποδομές. Οι συμβατικές παρεμβάσεις παραμένουν αναγκαίες, αλλά συχνά χρειάζονται συμπληρωματικές προσεγγίσεις που αξιοποιούν φυσικές διεργασίες και προσφέρουν πολλαπλά περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά οφέλη.

Η αγορά εργασίας στον κατασκευαστικό κλάδο απαιτεί στοχευμένες πράσινες δεξιότητες σχετικά με την αναγνώριση κινδύνων, την αρχική επιλογή και τεκμηρίωση NbS, την εκτίμηση εφαρμοσιμότητας και τη βασική παρακολούθηση/συντήρησή τους. Ο καινοτόμος χαρακτήρας του προγράμματος έγκειται στην εφαρμοσμένη και συμπυκνωμένη κατάρτιση, στη χρήση ανεστραμμένης μάθησης, μελετών περίπτωσης, ψηφιακών εργαλείων, quizzes και checklists, καθώς και στη δυνατότητα άμεσης μεταφοράς της γνώσης στην επαγγελματική πράξη.

Μαθησιακά αποτελέσματα:

Ολοκληρώνοντας το πρόγραμμα, οι εκπαιδευόμενοι/ες θα μπορούν να:

• ορίζουν και περιγράφουν τον όρο «Λύσεις βασισμένες στη φύση (NbS)» ως ομάδα προσεγγίσεων που ενσωματώνουν φυσικές διεργασίες σε έργα και υποδομές,
• αναγνωρίζουν τη λογική μιας δομημένης αντιστοίχισης «κλιματικού κινδύνου – NbS» και τις βασικές λειτουργίες της (πρόληψη, μείωση επιπτώσεων, υποστήριξη/αποκατάσταση),
• περιγράφουν βασικές κατηγορίες/εφαρμογές NbS για τον κατασκευαστικό τομέα (αστικός χώρος και κτίρια, διαχείριση ομβρίων, ποτάμια/πλημμυρικές ζώνες, πρανή/διάβρωση, παράκτιες ζώνες),
• κατανοούν βασικές συν-ωφέλειες (μείωση θερμικής καταπόνησης, διαχείριση ομβρίων, βελτίωση μικροκλίματος/βιοποικιλότητας) και βασικές προϋποθέσεις εφαρμογής (χώρος, υλικά/φυτεύσεις, συντήρηση).
• εφαρμόζουν διαδικασία αρχικής προεπιλογής NbS σε ένα απλό σενάριο έργου (κτίριο/οδικός άξονας/ρέμα/πρανές κ.λπ.),
• χρησιμοποιούν πρότυπο «δελτίο λύσης» (factsheet/checklist) για να τεκμηριώνουν καταλληλότητα, απαιτήσεις εφαρμογής και βασικές παραμέτρους (χώρος, υλικά/φυτεύσεις, συντήρηση),
• συνθέτουν σύντομη τεχνική τεκμηρίωση (portfolio) για επιλογή λύσης ή συνδυασμού λύσεων, με σαφή αιτιολόγηση,
• προτείνουν 3–5 ενδεικτικούς δείκτες παρακολούθησης (KPIs) και ένα απλό πλάνο monitoring (συχνότητα, μέθοδος, πηγή δεδομένων).
• συνεργάζονται σε μικρές ομάδες για την ανάπτυξη πρότασης NbS,
• επικοινωνούν τεχνικές επιλογές με σαφήνεια σε μη ειδικούς/λήπτες αποφάσεων,
• αξιολογούν «συμβιβασμούς» (κόστος/συντήρηση/αβεβαιότητες/συν‑ωφέλειες) και τεκμηριώνουν τις επιλογές τους.

Σε ποιους/ποιες απευθύνεται το πρόγραμμα:

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε όσους/όσες επιθυμούν να επιμορφωθούν στο αντικείμενο και διαθέτουν εξοικείωση με βασικές έννοιες έργων υποδομής. Ειδικότερα, απευθύνεται σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές Πολιτικών Μηχανικών, Μηχανικών Περιβάλλοντος, Δασολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων, σε τεχνικό προσωπικό και στελέχη έργων, σε πολιτικούς μηχανικούς, μηχανικούς περιβάλλοντος, τοπογράφους και χωροτάκτες, καθώς και σε εργαζομένους τεχνικών υπηρεσιών ΟΤΑ και εταιρειών μελετών/κατασκευών.

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί/ές – Προαπαιτούμενες γνώσεις

Αίτηση συμμετοχής μπορούν να υποβάλουν:

Προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές των τμημάτων Πολιτικών Μηχανικών, Μηχανικών Περιβάλλοντος, Δασολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων, Τεχνικό προσωπικό και στελέχη έργων, μηχανικούς (πολιτικοί, περιβάλλοντος, τοπογράφοι, χωροταξίας), εργαζόμενους σε τεχνικές υπηρεσίες ΟΤΑ και εταιρείες μελετών/κατασκευών. Βασικές προϋποθέσεις: Πρόσβαση στο Διαδίκτυο, προσωπικό e-mail, βασικές γνώσεις χειρισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών, αποδεδειγμένη κατάταξη σε μία από τις ανωτέρω κατηγορίες (βεβαίωση σπουδών, βεβαίωση υπηρεσιακής κατάστασης ή πτυχίο ανάλογα την κατηγορία).

Μεθοδολογία υλοποίησης προγράμματος

Το πρόγραμμα υλοποιείται 100% εξ αποστάσεως με συνδυασμό σύγχρονης και ασύγχρονης εκπαίδευσης και με στοιχεία ανεστραμμένης μάθησης. Περιλαμβάνει σύντομες διαδικτυακές εισηγήσεις, καθοδηγούμενη μελέτη σημειώσεων και επιλεγμένων αποσπασμάτων από διεθνείς οδηγούς/πρότυπα, σύντομα quizzes κατανόησης, συζήτηση και εφαρμογή σε μελέτες περίπτωσης. Η σύγχρονη διδασκαλία πραγματοποιείται μέσω MS Teams και η ασύγχρονη δραστηριότητα μέσω της ηλεκτρονικής τάξης eClass.

Εκπαιδευτικό υλικό/Άλλες παροχές

Στους εκπαιδευόμενους/στις εκπαιδευόμενες παρέχονται ψηφιακό υλικό μέσω της ηλεκτρονικής τάξης (LMS): σύντομες σημειώσεις/οδηγούς, παρουσιάσεις (PPT/PDF), μικρά εκπαιδευτικά βίντεο, φύλλα εργασίας και πρότυπα (templates) για το portfolio (screening worksheet, δελτίο λύσης/factsheet, απλό monitoring plan).

ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• (2015). The SuDS Manual (C753). Construction Industry Research and Information Association. https://www.ciria.org/CIRIA/Books/Free_publications/C753F.aspx
• European Commission, Directorate-General for Research and Innovation. (2021). Evaluating the impact of nature-based solutions: A handbook for practitioners. Publications Office of the European Union. https://data.europa.eu/doi/10.2777/244577
• Frantzeskaki, N., McPhearson, T., Collier, M. J., Kendal, D., Bulkeley, H., Dumitru, A., et al. (2019). Nature-based solutions for urban climate change adaptation: Linking science, policy, and practice communities for evidence-based decision-making. BioScience, 69(6), 455–466. https://doi.org/10.1093/biosci/biz042
• Intergovernmental Panel on Climate Change. (2022). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability (AR6 WGII). https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/
• (2020). IUCN Global Standard for Nature-based Solutions: A user-friendly framework for the verification, design and scaling up of NbS (1st ed.). International Union for Conservation of Nature. https://doi.org/10.2305/IUCN.CH.2020.08.en
• Kabisch, N., Frantzeskaki, N., Pauleit, S., Naumann, S., Davis, M., Artmann, M., et al. (2016). Nature-based solutions to climate change mitigation and adaptation in urban areas: Perspectives on indicators, knowledge gaps, barriers, and opportunities for action. Ecology and Society, 21(2), 39. https://doi.org/10.5751/ES-08373-210239
• Kumar, P., Debele, S. E., Sahani, J., et al. (2021). An overview of monitoring methods for assessing the performance of nature-based solutions against natural hazards. Earth-Science Reviews, 217, 103603. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2021.103603
• O’Donnell, E. C., Lamond, J., & Thorne, C. R. (2017). Recognising barriers to implementation of Blue-Green Infrastructure: A Newcastle case study. Urban Water Journal, 14(9), 964–971. https://doi.org/10.1080/1573062X.2017.1279190
• Sarabi, S., Han, Q., Romme, A. G. L., de Vries, B., & Wendling, L. (2020). Uptake and implementation of nature-based solutions: An analysis of barriers using interpretive structural modeling. Journal of Environmental Management, 270, 110749. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2020.110749

Ενδεικτικό πρόσθετο υλικό μαθήματος:

επιλεγμένες μελέτες περίπτωσης/εικόνες/διαγράμματα και εφαρμογές, καθώς και διεθνείς πλατφόρμες/κατάλογοι καλών πρακτικών για χρήση στις ασκήσεις.

https://nature-demo.eu/wp-content/uploads/2026/03/D1.1_PU.pdf

https://nature-demo.eu/resources/fact-sheets/

Δομή του προγράμματος

Ο συνολικός φόρτος εργασίας είναι 30 ώρες και αντιστοιχεί σε 1 πιστωτική μονάδα ECTS. Η αναλυτική κατανομή είναι η ακόλουθη:

Θεματική ενότητα	Σύγχρονη	Ασύγχρονη	Σύνολο	ECTS
1. Εισαγωγή στις λύσεις βασισμένες στη φύση (NbS) – Περιβαλλοντικές απειλές	3	3	6	0,2
2. NbS στο αστικό περιβάλλον	3	3	6	0,2
3. NbS στο φυσικό περιβάλλον	4	8	12	0,4
4. Σύγχρονα εργαλεία και μεθοδολογίες για τον σχεδιασμό NbS – Μελέτες περίπτωσης	3	3	6	0,2
Σύνολο	13	17	30	1

1. Εισαγωγή στις λύσεις βασισμένες στη φύση (NbS) – Περιβαλλοντικές απειλές

Βασικές έννοιες, αρχές και τυπολογίες NbS και η σχέση τους με την ανθεκτικότητα του δομημένου περιβάλλοντος. Επισκόπηση κύριων απειλών και κινδύνων, όπως πλημμύρες, θερμική καταπόνηση, ξηρασία και διάβρωση, και εισαγωγή στη λογική αντιστοίχισης «κίνδυνος–λύση».

2. NbS στο αστικό περιβάλλον

Εφαρμογές στον αστικό ιστό για μείωση της θερμικής επιβάρυνσης, διαχείριση ομβρίων και βελτίωση του μικροκλίματος. Παρουσιάζονται αστικό πράσινο και σκίαση, φυτεμένα δώματα/πράσινες στέγες, κατακόρυφη φύτευση/ζωντανοί τοίχοι και συναφείς πρακτικές.

3. NbS στο φυσικό περιβάλλον

Εφαρμογές για μείωση κινδύνου και προστασία υποδομών: αποκατάσταση υγροτόπων και πλημμυρικών πεδίων, ζώνες ανάσχεσης, αποκατάσταση ρεμάτων και φυσικές ανασχέσεις, αναδασώσεις/διαχείριση δασών για ρύθμιση απορροής και προστασία εδάφους. Εξετάζονται επίσης υβριδικές λύσεις NbS–«γκρι» έργων, χωρικοί περιορισμοί, λειτουργία και συντήρηση.

4. Σύγχρονα εργαλεία και μεθοδολογίες για τον σχεδιασμό NbS – Μελέτες περίπτωσης

Εισαγωγή σε πρακτικά εργαλεία υποστήριξης αποφάσεων: βασική τεκμηρίωση και πολυκριτηριακή προσέγγιση, χρήση χαρτογραφικών δεδομένων, επιλογή και τεκμηρίωση λύσης ή ομάδας λύσεων, δείκτες απόδοσης (KPIs) και βασικές αρχές παρακολούθησης.

 

Υποχρεώσεις εκπαιδευόμενων/Απόκτηση Πιστοποιητικού

Για την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος οι συμμετέχοντες/συμμετέχουσες θα πρέπει:

1. να έχουν παρακολουθήσει το σύνολο των διδακτικών ενοτήτων· οι απουσίες δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 15% των προβλεπόμενων ωρών εκπαίδευσης,
2. να έχουν ολοκληρώσει με επιτυχία σύντομα quizzes πολλαπλής επιλογής ανά ενότητα, τα οποία συνεισφέρουν κατά 20% στην τελική βαθμολογία,
3. να έχουν ολοκληρώσει την τελική εξέταση πολλαπλής επιλογής στο σύνολο των ενοτήτων, η οποία συνεισφέρει κατά 80% στην τελική βαθμολογία,
4. να έχουν επιτύχει συνολική βαθμολογία τουλάχιστον 5/10.

Σε περίπτωση αποτυχίας παρέχεται δυνατότητα επανεξέτασης μετά από μία εβδομάδα.

Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση απονέμεται Πιστοποιητικό Εξειδικευμένης Επιμόρφωσης διάρκειας 30 ωρών, που αντιστοιχεί σε 1 ECTS. Στο πλαίσιο του Green Circle εκδίδεται επίσης ψηφιακό μικροδιαπιστευτήριο ως Europass European Digital Credential for Learning, ώστε να είναι επαληθεύσιμο και μεταφέρσιμο. Σε όσους/όσες έχουν παρακολουθήσει το πρόγραμμα χωρίς να υπερβούν το 15% απουσιών, αλλά δεν επιτύχουν στην αξιολόγηση, χορηγείται βεβαίωση παρακολούθησης.

 

Εκπαιδευτές/εκπαιδεύτριες

Στο πρόγραμμα διδάσκουν:

• Κωνσταντίνος Χαλιορής, Καθηγητής Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών, ΔΠΘ
• Χρήστος Ακράτος, Καθηγητής Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών, ΔΠΘ
• Θεόδωρος Ρουσάκης, Καθηγητής Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών, ΔΠΘ
• Απόστολος Κανταρτζής, Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Δασολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων, ΔΠΘ
• Γεώργιος Παπαϊωάννου, Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Δασολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων, ΔΠΘ
• Βιολέττα Κυτίνου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών, ΔΠΘ
• Αδαμάντης Ζάπρης, Δρ. Πολιτικός Μηχανικός, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών, ΔΠΘ
• Γεώργιος Κολκός, Δρ. Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Πολιτικός Μηχανικός, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Τμήματος Δασολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων, ΔΠΘ

Κόστος συμμετοχής

Ο πρώτος κύκλος του προγράμματος υλοποιείται δωρεάν ως πιλοτική εφαρμογή στο πλαίσιο του έργου Green Circle – Micro-credentials in Construction Sector.

 

Κριτήρια επιλογής – Αξιολόγηση αιτήσεων

Ο μέγιστος αριθμός εισακτέων ορίζεται σε 30 και ο ελάχιστος σε 10. Η επιλογή πραγματοποιείται μετά από έλεγχο των τυπικών προσόντων και με σειρά προτεραιότητας υποβολής πλήρους αίτησης (first-come-first-served), έως την κάλυψη των διαθέσιμων θέσεων.

Υποβολή αιτήσεων και δικαιολογητικά

Έναρξη υποβολής αιτήσεων: 25/07/2026

Καταληκτική ημερομηνία: 24/08/2026

H ηλεκτρονική αίτηση επέχει θέση Υπεύθυνης Δήλωσης σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 8 του ν. 1599/1986. Ο/η υποψήφιος/α με την αίτησή του αποδέχεται ανεπιφύλακτα όλους τους όρους του προγράμματος, όπως αυτοί αναφέρονται στη δημόσια πρόσκληση/οδηγό σπουδών του προγράμματος, στον κανονισμό σπουδών και στον κανονισμό λειτουργίας του ΚΕΔΙΒΙΜ-ΔΠΘ (https://kedivim.duth.gr/operfr/)

Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά που πρέπει να υποβάλει ο υποψήφιος για τη συμμετοχή του στο Πρόγραμμα κατ’ ελάχιστο είναι:

1. αντίγραφο αστυνομικής ταυτότητας ή διαβατηρίου,
2. απολυτήριο λυκείου
3. βεβαίωση σπουδών, βεβαίωση υπηρεσιακής κατάστασης ή αντίγραφο πτυχίου, ανάλογα με την κατηγορία του/της υποψηφίου/ας,

Ενστάσεις θα γίνονται δεκτές το αργότερο 5 ημέρες αφού αναρτηθεί ο πίνακας εισακτέων.

Σε περίπτωση που δεν συγκεντρωθεί ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός εκπαιδευομένων, η ΕΥ διατηρεί το δικαίωμα της αλλαγής της ημερομηνίας έναρξης του προγράμματος ή και ακύρωσής του, ενημερώνοντας εγκαίρως τους/τις εκπαιδευόμενους/ες.

Επικοινωνία

Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι/ες μπορούν να επικοινωνούν με την κ. Βιολέττα Κυτίνου στο e-mail: vkytinou@civil.duth.gr.

Περιγράμματα θεματικών ενοτήτων – μαθημάτων