Αναγκαιότητα του προγράμματος

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες και πολύπλοκες παγκόσμιες προκλήσεις, απειλώντας άμεσα τη ζωή στη Γη. Η αντιμετώπισή της απαιτεί καινοτόμες, διεπιστημονικές προσεγγίσεις, στις οποίες η βιοτεχνολογία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Με δυνατότητες που κυμαίνονται από τη γενετική βελτίωση καλλιεργειών μέχρι τη μικροβιακή δέσμευση άνθρακα και την αξιοποίηση αποβλήτων μέσω μικροοργανισμών, η βιοτεχνολογία μπορεί να προσφέρει βιώσιμες λύσεις. Ωστόσο, η αποτελεσματική αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων απαιτεί τεχνικές γνώσεις, δημιουργική επίλυση προβλημάτων, και συστημική, ανθρωποκεντρική σκέψη.

Παράλληλα, στην αγορά εργασίας παρατηρείται αυξανόμενη ζήτηση για εξειδικευμένα στελέχη σε πράσινες τεχνολογίες, βιώσιμα συστήματα τροφίμων, μικροβιακές εφαρμογές, και βιομηχανικές διεργασίες χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

Σε αυτό το πλαίσιο, το πρόγραμμα BIOSHIELD είναι ειδικά σχεδιασμένο για φοιτητές βιοεπιστημών, το οποίο ενσωματώνει τη μεθοδολογία της Σχεδιαστικής Σκέψης (Design Thinking). Η προσέγγιση αυτή προωθεί την επίλυση προβλημάτων με επίκεντρο τον χρήστη, τη δημιουργική σκέψη, και την ενεργό συμμετοχή, καλλιεργώντας ένα περιβάλλον όπου οι φοιτητές διερευνούν και παράγουν λύσεις αντί να απορροφούν παθητικά πληροφορίες.

Παράλληλα, το πρόγραμμα BIOSHIELD υιοθετεί ένα μοντέλο μεικτής μάθησης (blended learning), αξιοποιώντας εκπαιδευτικά βίντεο που υποστηρίζουν τόσο τη δια ζώσης διδασκαλία όσο και την προπαρασκευαστική μελέτη. Με αυτόν τον τρόπο, ο χρόνος στην τάξη αφιερώνεται σε διαδραστικές δραστηριότητες, όπως εργαστηριακά πειράματα βιοτεχνολογίας, συζητήσεις, και project-based learning. Η προσέγγιση αυτή ενισχύει τη σύνδεση θεωρίας και πράξης, επιτρέποντας στους φοιτητές να εργαστούν πάνω σε πραγματικά περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως η μικροβιακή δέσμευση άνθρακα, η ανάπτυξη ανθεκτικών ποικιλιών φυτών ή η αξιοποίηση αποβλήτων με μικροβιακά και ενζυμικά συστήματα.

Το πρόγραμμα BIOSHIELD ενσωματώνει όλες τις φάσεις της Σχεδιαστικής Σκέψης—ενσυναίσθηση, ορισμό προβλήματος, ιδεασμό, πρωτοτυποποίηση, και δοκιμή—εξοπλίζοντας τους φοιτητές με δεξιότητες που τους επιτρέπουν να αναπτύσσουν καινοτόμες, ρεαλιστικές, και ανθρωποκεντρικές λύσεις. Έτσι, το πρόγραμμα υποστηρίζει τη διαμόρφωση νέας γενιάς βιοεπιστημόνων που μπορούν να συμβάλουν ενεργά στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

Μαθησιακά αποτελέσματα:

Ολοκληρώνοντας το πρόγραμμα, οι εκπαιδευόμενοι/ες θα μπορούν να:

• εντοπίζουν και να αξιολογούν μελλοντικούς τομείς έρευνας, βιομηχανίας, και γεωργίας, στους οποίους μπορούν να αναπτυχθούν βιοτεχνολογικές λύσεις ή μέθοδοι περιβαλλοντικής αποκατάστασης,
• αναλύουν τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ ακαδημίας και βιομηχανίας και να προτείνουν καινοτόμες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και των φυσικών καταστροφών,
• ενσωματώνουν δεδομένα σε πρακτικές και διατομεακές δεξιότητες που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, την προσαρμογή, και την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών και φυσικών κινδύνων,
• χρησιμοποιούν σύγχρονες εκπαιδευτικές τεχνολογίες που έχουν σχεδιαστεί για το πρόγραμμα BIOSHIELD, με στόχο την προώθηση βιώσιμων πρακτικών και εφαρμογών.

Επίσης, οι εκπαιδευόμενοι/ες αναμένεται να:

• έχουν αναπτύξει δεξιότητες παρουσίασης, συλλογής, και ανάλυσης πληροφοριών και αναζήτησης σε βιβλιογραφικές βάσεις δεδομένων και αξιολόγησης των επιστημονικών αποτελεσμάτων,
• εξετάζουν εναλλακτικές στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων που αφορούν καινοτόμες βιοτεχνολογικές λύσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής,
• έχουν αναπτύξει δεξιότητες επικοινωνίας και συνεργασίας, έτσι ώστε να μπορούν να ενταχθούν σε μια ομάδα και να εργαστούν ομαδικά,
• προσαρμόζονται σε συνθήκες επίλυσης προβλημάτων που αφορούν καινοτόμες βιοτεχνολογικές λύσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής,
• αναλαμβάνουν ευθύνες ανεξάρτητα και αυτόνομα σε συνθήκες της επαγγελματικής καθημερινότητας,
• ενεργούν / λειτουργούν αυτόνομα υπό την καθοδήγηση του / της υπευθύνου,
• έχουν καλλιεργήσει τη δημιουργικότητά τους, και
• αναπτύσσουν επαγγελματικές δεξιότητες και να χαράσσουν πορεία σταδιοδρομίας μέσω στοχευμένης καθοδήγησης και επαγγελματικού προσανατολισμού.

Σε ποιους/ποιες απευθύνεται το πρόγραμμα:

Το πρόγραμμα BIOSHIELD απευθύνεται σε προπτυχιακούς φοιτητές Τμημάτων Βιοεπιστημών (Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, Βιολογίας, Χημείας, Γεωπονίας, Ιατρικής ή συναφούς ειδικότητας).

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί/ές – Προαπαιτούμενες γνώσεις

Αίτηση συμμετοχής μπορούν να υποβάλουν:

Προπτυχιακοί φοιτητές Τμημάτων Βιοεπιστημών (Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, Βιολογίας, Χημείας, Γεωπονίας, Ιατρικής ή συναφούς ειδικότητας), οι οποίοι θα έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο, θα κατέχουν προσωπικό e-mail, και θα έχουν βασικές γνώσεις χειρισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών.

(Αναφέρετε επίσης τα προαπαιτούμενα για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα, ενδεικτικά: πρόσβαση στο Διαδίκτυο, κατοχή προσωπικού e-mail, βασικές γνώσεις χειρισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών.)

Μεθοδολογία υλοποίησης προγράμματος

Στο πρόγραμμα BIOSHIELD θα εφαρμοστεί η μεθοδολογία της σχεδιαστικής σκέψης και της ανεστραμμένης μάθησης, έτσι ώστε να ενισχυθεί η ενεργή συμμετοχή των συμμετεχόντων.

Προβλέπεται τόσο σύγχρονη δια ζώσης (διαλέξεις, ομιλίες, παρουσιάσεις εργασιών, κλπ) όσο και ασύγχρονη εκπαίδευση (μελέτη εκπαιδευτικού υλικού και παρακολούθηση εκπαιδευτικών videos που θα παραχωρηθούν στους συμμετέχοντες).

Εκπαιδευτικό υλικό/Άλλες παροχές

Στους εκπαιδευόμενους/στις εκπαιδευόμενες παρέχεται το παρακάτω εκπαιδευτικό υλικό:

• Εκπαιδευτικά video (είναι διαθέσιμα στον σύνδεσμο: https://drive.google.com/drive/folders/1Evx5gKDazLUF7_LKCllgcb5YVcV5Z0lr?usp=sharing)

• Εκπαιδευτικό εγχειρίδιο

• Επιστημονικές δημοσιεύσεις (papers):

Apaolaza, V., Hartmann, P., & Paredes, M. R. (2025). Meat alternative adoption: How climate change concern drives perceived sustainability, naturalness, and taste. Food Quality and Preference, 123(105315), 105315. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2024.105315

Caldeira, C., Vlysidis, A., Fiore, G., De Laurentiis, V., Vignali, G., & Sala, S. (2020). Sustainability of food waste biorefinery: A review on valorisation pathways, techno-economic constraints, and environmental assessment. Bioresource Technology, 312(123575), 123575. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2020.123575

Cedeno, F. R. P., Olubiyo, O. J., & Ferreira, S. (2025). From microbial proteins to cultivated meat for alternative meat-like products: a review on sustainable fermentation approaches. Journal of Biological Engineering, 19(1), 44. https://doi.org/10.1186/s13036-025-00509-9

Compant, S., Cassan, F., Kostić, T., Johnson, L., Brader, G., Trognitz, F., & Sessitsch, A. (2025). Harnessing the plant microbiome for sustainable crop production. Nature Reviews Microbiology, 23(1), 9-23. https://doi.org/10.1038/s41579-024-01079-1

Croce, R., Carmo-Silva, E., Cho, Y. B., Ermakova, M., Harbinson, J., Lawson, T., McCormick, A. J., Niyogi, K. K., Ort, D. R., Patel-Tupper, D., Pesaresi, P., Raines, C., Weber, A. P. M., & Zhu, X.-G. (2024). Perspectives on improving photosynthesis to increase crop yield. The Plant Cell, 36(10), 3944–3973. https://doi.org/10.1093/plcell/koae132

Di Fraia, S., Godvin Sharmila, V., Banu, J. R., & Massarotti, N. (2024). A comprehensive review on upcycling of food waste into value added products towards a circular economy: Holistic approaches and life cycle assessments. Trends in Food Science & Technology, 143(104288), 104288. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2023.104288

Glockow, T., Kaster, A.-K., Rabe, K. S., & Niemeyer, C. M. (2024). Sustainable agriculture: leveraging microorganisms for a circular economy. Applied Microbiology and Biotechnology, 108(1), 452. https://doi.org/10.1007/s00253-024-13294-0

Jansson, C., Wullschleger, S. D., Kalluri, U. C., & Tuskan, G. A. (2010). Phytosequestration: Carbon biosequestration by plants and the prospects of genetic engineering. Bioscience, 60(9), 685–696. https://doi.org/10.1525/bio.2010.60.9.6

Jhu, M. Y., & Oldroyd, G. E. (2023). Dancing to a different tune, can we switch from chemical to biological nitrogen fixation for sustainable food security? PLoS biology, 21(3), e3001982. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.3001982

Karalija, E., Selović, A., Bešta-Gajević, R., & Šamec, D. (2022). Thinking for the future: Phytoextraction of cadmium using primed plants for sustainable soil clean-up. Physiologia plantarum, 174(4), e13739. https://doi.org/10.1111/ppl.13739

Matola, S. H., Li, J., Sun, M., Yang, L., Zhuang, W., & Yang, J. (2025). Advances in Genetic Engineering Techniques for Improved Forest Trees: Applications in Biomass, Stress Resilience and Carbon Sequestration. International Journal of Molecular Sciences, 26(20), 10192. https://doi.org/10.3390/ijms262010192

Rai, M. K., Kalia, R. K., Singh, R., Gangola, M. P., & Dhawan, A. K. (2011). Developing stress tolerant plants through in vitro selection—An overview of the recent progress. Environmental and Experimental Botany, 71(1), 89–98. https://doi.org/10.1016/j.envexpbot.2010.10.021

Sharma, S., Gupta, N., Kaur, S., Kumawat, K. C., & Chakkal, A. S. (2025). Soil microbial resources: Unlocking sustainable strategies for crop productivity and soil health. Current Research in Microbial Sciences, 9, 100468. https://doi.org/10.1016/j.crmicr.2025.100468

Subašić, M., Šamec, D., Selović, A., & Karalija, E. (2022). Phytoremediation of Cadmium Polluted Soils: Current Status and Approaches for Enhancing. Soil Systems, 6(1), 3. https://doi.org/10.3390/soilsystems6010003

Tessema, A. M., Fikre, A., Mekonnen, F., Hassen, A., Abebe, S., Seid, N., & Ebrahim, S. (2025). Harnessing enviro-typing for the development of resilient crops: advancing environmental characterization in crop improvement strategies. Innovations in Agriculture, 8, 1-13. https://doi.org/10.3897/ia.2025.157255

Yeremko, L., Czopek, K., Staniak, M., Marenych, M., & Hanhur, V. (2025). Role of environmental factors in legume-rhizobium symbiosis: A review. Biomolecules, 15(1), 118. https://doi.org/10.3390/biom15010118

Zeng, Q., Hu, H. W., Ge, A. H., Xiong, C., Zhai, C. C., Duan, G. L., … & Zhang, L. M. (2025). Plant–microbiome interactions and their impacts on plant adaptation to climate change. Journal of Integrative Plant Biology, 67(3), 826-844. https://doi.org/10.1111/jipb.13863

• Ενζυμική Βιοτεχνολογία

Συγγραφείς: Ι. Κλώνης

Εκδόσεις: Ίδρυμα Τεχνολογίας & Έρευνας-Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Έτος έκδοσης: 2010

ISBN: 978-960-524-304-3

Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 356

• Βιοτεχνολογία και Βιομηχανικές Ζυμώσεις

Συγγραφείς: Η. Νεραντζής, Π. Ταταρίδης, Σ. Λογοθέτης

Εκδόσεις: Στυλιανός Βασιλειάδης

Έτος έκδοσης: 2014

ISBN: 978-960-8002-79-1

Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 41956116

• Μικροβιολογία και Μικροβιακή Τεχνολογία

Συγγραφείς:  Γ. Αγγελής

Εκδόσεις: ΣΤΑΜΟΥΛΗ Α.Ε.

Έτος έκδοσης: 2007

ISBN: 978-960-351-717-7

Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 22904

• Molecular Biotechnology: Principles & Applications of Recombinant DNA

Συγγραφείς: B. R. Glick, J. J. Pasternak.

Εκδόσεις: American Society Microbiology; Second edition

Έτος έκδοσης: 2003

• Basic Biotechnology

Συγγραφείς: C. Ratledge, B. Kristiansen

Εκδόσεις: Cambridge University Press; Third Edition

Έτος έκδοσης: 2006

• Βιοτεχνολογία: Βασικές Αρχές και Εφαρμογές

Συγγραφείς: R. Renneberg, K. Vorgias, D. Süßbier, V. Berkling, V. Loroch (Μετάφραση:  Κ. Βόργιας)

Εκδόσεις: Broken Hill

Έτος έκδοσης: 2020

10)  Σύγχρονη Βιοτεχνολογία Τροφίμων, Γενετικά Τροποποιημένα Τρόφιμα

Συγγραφείς: Πασχαλίδης

Εκδόσεις: Μ. Α. Μπατρίνου

Έτος έκδοσης: 2011

11) Βιοπληροφορική και Λειτουργική Γονιδιωματική

Συγγραφείς: Jonathan Pevsner

Εκδόσεις: Aκαδημαϊκές Eκδόσεις Ι. Μπάσδρα &Σια ΟΕ

Έτος έκδοσης: 2014

12) Βασικές Αρχές Μοριακής Βιολογίας

Συγγραφείς: Burton E. Tropp

Εκδόσεις: Aκαδημαϊκές Eκδόσεις Ι. Μπάσδρα &Σια ΟΕ

Έτος έκδοσης: 2014

Δομή του προγράμματος

Κάθε εκπαιδευόμενος θα επιλέξει και θα παρακολουθήσει μια από τις παρακάτω θεματικές ενότητες. Οι ώρες διδασκαλίας της κάθε κατεύθυνσης είναι 30 και απαιτούνται άλλες 54 ώρες απασχόλησης από τους εκπαιδευόμενους για την προετοιμασία και την υλοποίηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων.

Υποχρεώσεις εκπαιδευόμενων/Απόκτηση Πιστοποιητικού

Για την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος οι συμμετέχοντες/συμμετέχουσες θα πρέπει:

Α) να έχουν παρακολουθήσει το σύνολο των διδακτικών ενοτήτων. Οι απουσίες δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 15 % των προβλεπόμενων ωρών εκπαίδευσης.

Β) να έχουν ολοκληρώσει με επιτυχία την αξιολόγηση [αξιολόγηση κατά την τελική παρουσίαση ομαδικής εργασίας (50%) και της τελικής γραπτής εργασίας που θα παραδώσουν (50%)].

Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση το πρόγραμμα παρέχει Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης, διάρκειας 84 ωρών, που αντιστοιχούν σε 3 πιστωτικές μονάδες ECTS.

Στους συμμετέχοντες/στις συμμετέχουσες που έχουν παρακολουθήσει το πρόγραμμα χωρίς να έχουν υπερβεί σε απουσίες το 15% των προβλεπόμενων ωρών εκπαίδευσης, αλλά δεν έχουν επιτύχει στην αξιολογική διαδικασία που προβλέπεται από το πρόγραμμα, χορηγείται βεβαίωση παρακολούθησης.

Εκπαιδευτές / εκπαιδεύτριες

Στο πρόγραμμα BIOSHIELD διδάσκουν οι παρακάτω εκπαιδευτές / υπεύθυνοι προετοιμασίας εκπαιδευτικού υλικού:

1. Κουρκουτάς Ιωάννης, Καθηγητής του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
2. Γρηγορίου Μαρία, Καθηγήτρια του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
3. Κεδράκα Κατερίνα, Καθηγήτρια του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
4. Σκάβδης Γεώργιος, Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
5. Παλαιολόγου Κατερίνα, Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
6. Κολοβός Πέτρος, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
7. Μητροπούλου Γρηγορία, Μοριακή Βιολόγος – Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
8. Στυλιανοπούλου Ηλέκτρα, Μοριακή Βιολόγος – Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
9. Σώμαλου Παρασκευή, Βιολόγος – Υποψήφια Διδάκτωρ του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
10. Τεγόπουλος Κων/νος, Μοριακός Βιολόγος – Υποψήφιος Διδάκτωρ του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
11. Παυλάτου Χρυσούλα, Μοριακή Βιολόγος – Υποψήφια Διδάκτωρ του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.
12. Δημούλα Ελισάβετ, Μοριακή Βιολόγος – Υποψήφια Διδάκτωρ του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, ΔΠΘ.

Κριτήρια επιλογής – Αξιολόγηση αιτήσεων

Ο μέγιστος αριθμός εισακτέων του προγράμματος ορίζεται στους 30 (τριάντα) και ο ελάχιστος στους 20 (είκοσι).

Για την αξιολόγηση των αιτήσεων και την επιλογή των υποψηφίων ακολουθούνται τα εξής κριτήρια:

• Αναλυτική βαθμολογία φοιτητή/τριας (5 μόρια για συνολική βαθμολογία 5 και από ένα επιπλέον μόριο για μεγαλύτερο βαθμό στρογγυλεμένο στον πλησιέστερο ακέραιο, μέγιστο τα 10 μόρια)
• Επάρκεια Αγγλικής γλώσσας [Β1 (μέτρια γνώση): 1 μόριο, Β2 (Lower-καλή γνώση): 2 μόρια, C1 (Advanced-πολύ καλή γνώση): 3 μόρια, C2 (Proficiency-άριστη γνώση): 5 μόρια]
• Αρνητική βαθμολογία – 2% επί της συνολικής βαθμολογίας για κάθε μάθημα που οφείλει.

Συνέντευξη

• Γνώση – Κατανόηση σε θέματα του πεδίου της Βιοτεχνολογίας (6 μόρια)
• Ικανότητα έκφρασης – επικοινωνίας και συνεργασίας (2 μόρια)
• Πρωτοβουλία, οργανωτική ικανότητα, και αποτελεσματικότητα (2 μόρια)

Υποβολή αιτήσεων και δικαιολογητικά

Έναρξη υποβολής αιτήσεων: 26/01/2026

Καταληκτική ημερομηνία: 06/02/2026

H ηλεκτρονική αίτηση επέχει θέση Υπεύθυνης Δήλωσης σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 8 του ν. 1599/1986. Ο/η υποψήφιος/α με την αίτησή του αποδέχεται ανεπιφύλακτα όλους τους όρους του προγράμματος, όπως αυτοί αναφέρονται στη δημόσια πρόσκληση/οδηγό σπουδών του προγράμματος, στον κανονισμό σπουδών και στον κανονισμό λειτουργίας του ΚΕΔΙΒΙΜ-ΔΠΘ (https://kedivim.duth.gr/operfr/)

Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά που πρέπει να υποβάλει ο υποψήφιος για τη συμμετοχή του στο Πρόγραμμα κατ’ ελάχιστο είναι:

1. Αντίγραφο αστυνομικής ταυτότητας/διαβατηρίου
2. Αναλυτική βαθμολογία
3. Βεβαίωση επάρκειας Αγγλικής γλώσσας
4. Βεβαίωση γνώσης χρήσης ΗΥ

Ενστάσεις θα γίνονται δεκτές το αργότερο 5 ημέρες αφού αναρτηθεί ο πίνακας εισακτέων.

Σε περίπτωση που δεν συγκεντρωθεί ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός εκπαιδευομένων, ο ΕΥ διατηρεί το δικαίωμα της αλλαγής της ημερομηνίας έναρξης του προγράμματος ή και ακύρωσής του, ενημερώνοντας εγκαίρως τους/τις εκπαιδευόμενους/ες.

Επικοινωνία

Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι/ες μπορούν να επικοινωνούν με τον Επιστημονικό Υπεύθυνο Καθηγητή Κουρκουτά Ιωάννη στο τηλέφωνο 25510 30633, e-mail: ikourkou@mbg.duth.gr

Curriculum

Περιγράμματα θεματικών ενοτήτων – μαθημάτων